Nikodem — imię z najsłynniejszej nocnej rozmowy świata, dziś na okładce bajki na dobranoc

Skąd wzięło się imię Nikodem i dlaczego wraca

Nikodem przyszedł do polszczyzny z greki. Nikodemos składa się z dwóch słów: níkē — zwycięstwo, i dēmos — lud; całość tłumaczy się zwykle jako „ten, który przynosi zwycięstwo ludowi”. To imię z bardzo długim rodowodem: nosił je uczony faryzeusz z Ewangelii św. Jana, który przyszedł porozmawiać z Jezusem nocą, gdy nikt nie patrzył — i właśnie od tej sceny „nocna rozmowa Nikodema” stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów całej tradycji chrześcijańskiej. Trudno o lepszego patrona wieczornego czytania: to imię od dwóch tysięcy lat kojarzy się z ważnymi rozmowami po zmroku, a dokładnie do takich rozmów służy bajka czytana przed snem.

W Polsce Nikodem pojawia się w źródłach od średniowiecza, ale jego wielki czas przyszedł niedawno. Przez dziesięciolecia było to imię rzadkie, kojarzone raczej z pradziadkami niż z placem zabaw; od kilkunastu lat wraca z impetem i regularnie plasuje się w pierwszej dwudziestce imion nadawanych chłopcom w Polsce. Dzisiejszy Nikodem ma dzięki temu rzadką równowagę: brzmi klasycznie i poważnie, a jednocześnie w przedszkolu nie jest ani egzotyczny, ani pospolity — zwykle jest jedynym Nikodemem w grupie, ale nikt nie pyta, co to za imię.

Jest to przy tym imię, które dobrze podróżuje. Czeski Nikodém, włoski Nicodemo, francuski Nicodème — u sąsiadów brzmi niemal tak samo i wszędzie jest rozpoznawalne, więc chłopiec z tym imieniem nie musi go za granicą ani tłumaczyć, ani skracać. Na okładce książki zostaje jednak w swojej polskiej, najładniejszej formie.

Nikoś, Nikodemek, Niki — jak wołać Nikodema na co dzień

• Nikoś — Najpopularniejsza domowa forma — miękka, ciepła i tak naturalna, że niejeden kolega z podwórka nigdy nie słyszał pełnego imienia. W wołaczu: Nikosiu! To zdrobnienie najczęściej trafia też do dedykacji na pierwszej stronie.
• Nikodemek — Zdrobnienie na pierwsze lata — czułe i odrobinę uroczyste zarazem, bo zachowuje cały rytm pełnego imienia. Zwykle zostaje w ustach babć długo po tym, jak reszta świata przejdzie na Nikosia.
• Niki — Krótka, energiczna forma na boisko i na wyjazdy — działa też za granicą, gdzie pełny Nikodem bywa dla kolegów trudny do wymówienia. Uwaga: chętnie przyczepia się jako pseudonim na całe życie.
• Nik — Wersja na lata nastoletnie: jedna sylaba i zero zdrabniania. Dobrze mieć ją w zapasie na czas, gdy „Nikoś” zacznie brzmieć zbyt dziecinnie — a pełny Nikodem wróci na świadectwa i dyplomy.