Ola zaczyna się na literę, której w imieniu Aleksandra w ogóle nie ma — a w tej książce spotkają się obie

Skąd pochodzi imię Aleksandra i co znaczy

Aleksandra jest żeńską formą imienia Aleksander i pochodzi z greki: aléxein znaczy „bronić, odpierać”, a anḗr, andrós — „człowiek”. Razem daje to imię-obietnicę: „ta, która broni ludzi”, obrończyni. Mało które imię niesie tak wyraźnie bohaterski program — a polszczyzna oswoiła je na tyle, że doczekało się własnej literackiej legendy: Oleńka Billewiczówna z „Potopu” Sienkiewicza to chyba najsłynniejsza Ola polskiej literatury.

W Polsce Aleksandra przeżyła wielką falę popularności na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, kiedy należała do ścisłej czołówki najczęściej nadawanych imion żeńskich — stąd tyle dorosłych Aleksandr wśród dzisiejszych mam i cioć. W szkolnych klasach z tamtych roczników potrafiły siedzieć dwie albo trzy Ole naraz i dopiero nazwisko rozstrzygało, o którą chodzi. Fala opadła, ale imię z rankingów nie zniknęło i wciąż co roku trafia do tysięcy metryk. Nosiły je wielkie damy polskiej sceny, jak aktorka Aleksandra Śląska, a świeżego blasku dodała mu Aleksandra Mirosław, która we wspinaczce sportowej na czas sięgnęła po olimpijskie złoto w Paryżu.

Imię zrobiło przy tym karierę międzynarodową: Zachód zna Alexandrę, Włochy — Alessandrę, a niektóre skróty usamodzielniły się jako osobne imiona. Sandra to dawna włoska końcówka Alessandry, na wschodzie ta sama dziewczynka byłaby Saszą. Polszczyzna poszła własną drogą i wybrała Olę.

A skąd właściwie Ola? To ciekawostka, którą mało kto umie wyjaśnić: w imieniu Aleksandra nie ma przecież żadnego „O”. Zdrobnienie jest najpewniej pamiątką po dawnej wschodniej formie Oleksandra — pełna wersja wróciła do „A”, ale domowa została przy „O”. Dlatego Ola i Aleksandra wyglądają jak dwa różne imiona, choć od wieków są jednym.

Domowe formy imienia Aleksandra

• Ola — Forma pierwszego kontaktu — tak przedstawia się w przedszkolu, tak wołają ją rodzice i tak podpisuje pierwsze laurki. Dla wielu osób to Ola jest „prawdziwym” imieniem, a Aleksandra — niespodzianką z dowodu, odkrywaną dopiero przy odczytywaniu listy obecności.
• Oleńka — Czuła forma na dobranoc, z sienkiewiczowskim rodowodem — Oleńka z „Potopu” sprawiła, że to zdrobnienie brzmi trochę jak z powieści. Najczęściej słychać je u dziadków i przy tuleniu; trudno je wypowiedzieć surowym tonem.
• Olka — Wersja z boiska i szkolnego korytarza: krótka, energiczna, w sam raz do zawołania przez pół podwórka. Wśród koleżanek często wygrywa z każdą inną formą — i to zwykle ona ląduje na piórniku i na naklejce z imieniem.
• Olusia, Olunia — Najmiększe zdrobnienia, zarezerwowane dla najmłodszych. Zwykle znikają z wiekiem — zostają w rodzinnych opowieściach i pod zdjęciami z pierwszych urodzin, skąd po latach wywołują najwięcej wzruszeń.
• Aleksandro! i Olu! — Dwa wołacze na dwie okazje: pełnym „Aleksandro” otwiera się uroczystości i poważne rozmowy, krótkim „Olu” — codzienność. W opowieści oba brzmią naturalnie, bo tekst odmienia imię jak żywa polszczyzna. To ważne przy głośnym czytaniu: zawołanie z kartki musi brzmieć dokładnie tak, jak brzmi w domu.